Als werkgever ben je wettelijk verplicht om de gezondheids- en veiligheidsrisico’s op de werkvloer in kaart te brengen. Dat doe je met een risico-inventarisatie en -evaluatie, afgekort als RI&E. In één document leg je vast welke risico’s er zijn, hoe groot die zijn en wat je eraan gaat doen.
Wat is een risico-inventarisatie precies?
Een risico-inventarisatie is een systematisch overzicht van alle arbeidsrisico’s binnen een bedrijf. Denk aan gevaarlijke stoffen, lawaai, fysieke belasting, werkdruk of onveilige machines. Je brengt niet alleen in kaart welke risico’s er zijn, maar ook hoe ernstig die risico’s zijn en hoe groot de kans is dat er iets misgaat.
De inventarisatie is altijd gekoppeld aan een evaluatie. Daarom heet het officieel de RI&E. De evaluatie bepaalt welke risico’s prioriteit hebben en welke maatregelen nodig zijn. Zonder die evaluatie heb je alleen een lijst, maar geen aanpak.
Voor wie is de RI&E verplicht?
Bijna elke werkgever in Nederland is verplicht een RI&E op te stellen, ongeacht de grootte van het bedrijf. Het maakt niet uit of je tien medewerkers hebt of duizend. De verplichting geldt ook voor bedrijven met meerdere vestigingen. Voor elke locatie moeten de risico’s apart in kaart worden gebracht, omdat de werkomstandigheden per werkplek kunnen verschillen.
Er zijn een paar uitzonderingen, maar die zijn beperkt. In de meeste gevallen geldt: heb je personeel in dienst, dan stel je een RI&E op. De Nederlandse Arbeidsinspectie houdt toezicht op de naleving van deze verplichting.
Moet de RI&E worden getoetst?
In sommige gevallen ben je verplicht om de RI&E te laten toetsen door een gecertificeerde arbodienst of een gecertificeerde arbodeskundige. Die toetsing is bedoeld om te controleren of de inventarisatie volledig en betrouwbaar is. Of jouw bedrijf die toetsing nodig heeft, hangt af van het aantal medewerkers en de aard van het werk.
Kleine bedrijven met weinig werknemers en lage risico’s kunnen soms gebruikmaken van een erkend branche-instrument. Daarmee maak je een RI&E die al is afgestemd op de risico’s in jouw sector. Controleer altijd of zo’n instrument voor jouw bedrijf beschikbaar is.
Van inventarisatie naar plan van aanpak
Een risico-inventarisatie is pas compleet als er een plan van aanpak bij hoort. In dat plan beschrijf je welke maatregelen je neemt om de gevonden risico’s te verminderen of te beheersen. Je geeft ook aan wie verantwoordelijk is voor de uitvoering en wanneer de maatregelen klaar moeten zijn.
Het plan van aanpak is geen eenmalig document. Je werkt het bij als de situatie verandert, bijvoorbeeld bij een verbouwing, nieuwe machines of een reorganisatie. Ook als er een bedrijfsongeval heeft plaatsgevonden, is het verstandig om de RI&E opnieuw te bekijken.
Zo pak je een risico-inventarisatie stap voor stap aan
- Breng alle werkplekken en werkzaamheden in kaart. Denk aan kantoor, productievloer, buitenwerk en thuiswerken.
- Identificeer per werkplek welke gevaren aanwezig zijn. Kijk naar fysieke, chemische, biologische en psychosociale risico’s.
- Evalueer elk risico: hoe groot is de kans dat het misgaat en hoe ernstig zijn de gevolgen?
- Stel prioriteiten op basis van de evaluatie. Begin met de risico’s die het meest urgent zijn.
- Schrijf een plan van aanpak met concrete maatregelen, verantwoordelijken en deadlines.
- Laat de RI&E toetsen als dat verplicht of raadzaam is voor jouw bedrijf.
- Betrek medewerkers bij het proces. Zij kennen de werkvloer het best en signaleren risico’s die je zelf misschien over het hoofd ziet.
- Actualiseer de RI&E regelmatig, in ieder geval als er iets wezenlijks verandert in het bedrijf.
Wat levert een goede RI&E op?
Een goed uitgevoerde risico-inventarisatie helpt je om ongelukken en ziekteverzuim te voorkomen. Je weet waar de knelpunten zitten en kunt gericht actie ondernemen. Dat is niet alleen goed voor de gezondheid en veiligheid van je medewerkers, het beschermt je ook juridisch. Als er toch iets misgaat en je hebt aantoonbaar maatregelen genomen, sta je veel sterker.
Medewerkers die merken dat hun werkgever serieus met veiligheid omgaat, voelen zich meer gewaardeerd. Dat heeft een positief effect op werkplezier en betrokkenheid. Een veilige werkomgeving is daarmee ook een investering in de mensen die voor je werken.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet ik de RI&E updaten?
Er is geen wettelijke termijn voor het bijwerken van de RI&E, maar je bent wel verplicht om de inventarisatie actueel te houden. Pas de RI&E in ieder geval aan als er wijzigingen zijn in de werkzaamheden, de werkplek of de organisatie. Denk aan nieuwe machines, een verbouwing of andere werkmethoden. Na een bedrijfsongeval is het ook verstandig de RI&E opnieuw te beoordelen.
Moeten medewerkers worden betrokken bij de risico-inventarisatie?
Medewerkers hoeven niet wettelijk de RI&E zelf op te stellen, maar hun betrokkenheid is waardevol. Zij kennen de dagelijkse praktijk en zien risico’s die je als werkgever misschien niet opmerkt. De ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging heeft bovendien een wettelijk instemmingsrecht bij het arbobeleid, waar de RI&E onderdeel van is.
Wat gebeurt er als ik geen RI&E heb?
Als een bedrijf geen risico-inventarisatie heeft terwijl dat verplicht is, kan de Nederlandse Arbeidsinspectie een boete opleggen. Inspecteurs kunnen onaangekondigd controleren of de RI&E aanwezig en up-to-date is. Het ontbreken van een RI&E kan ook gevolgen hebben bij juridische claims na een arbeidsongeval.
Moet ik de RI&E ergens bewaren of indienen?
Je hoeft de RI&E niet in te dienen bij een overheidsinstantie, maar je moet hem wel kunnen tonen als de Arbeidsinspectie erom vraagt. Bewaar de RI&E en het bijbehorende plan van aanpak zorgvuldig. Er is geen wettelijke bewaarplicht voor een bepaalde periode, maar het is verstandig om ook oudere versies te bewaren, zeker als er ooit een geschil ontstaat.
Geef een reactie