Risicobeheer is iets wat elke werkgever serieus moet nemen. Niet alleen omdat de wet het verplicht, maar ook omdat het de veiligheid en gezondheid van medewerkers beschermt. Elke werkplek heeft risico’s, groot of klein. Of het nu gaat om gevaarlijke machines, giftige stoffen of werkdruk, al deze situaties vragen om een goede aanpak. Wie risico’s vroeg in kaart brengt, voorkomt ongelukken en ziekmeldingen. En dat is goed voor iedereen.
Wat een risico-inventarisatie en evaluatie inhoudt
Een risico-inventarisatie en evaluatie, afgekort als RI&E, is het startpunt van goed risicobeheer. In een RI&E legt een werkgever vast welke gezondheids- en veiligheidsrisico’s er op de werkvloer zijn. Denk aan risico’s bij het werken met machines, maar ook aan minder zichtbare gevaren zoals lawaai, beeldschermwerk of een hoge werkdruk. De wet verplicht iedere werkgever met personeel om een RI&E op te stellen. Dit staat beschreven in de Arbeidsomstandighedenwet. Zonder een actuele RI&E loopt een bedrijf het risico op een boete van de Nederlandse Arbeidsinspectie. Naast het in kaart brengen van gevaren moet de werkgever ook beoordelen hoe groot de kans op schade is en hoe ernstig de gevolgen kunnen zijn. Zo ontstaat een duidelijk beeld van waar de grootste aandachtspunten liggen.
Het plan van aanpak als concrete vervolgstap
Een RI&E zonder vervolgactie heeft weinig zin. Daarom hoort er altijd een plan van aanpak bij. In dit plan staat beschreven welke maatregelen de werkgever neemt om gevaren te verminderen of weg te nemen. Het plan bevat ook een planning: wanneer worden maatregelen uitgevoerd, wie is daarvoor verantwoordelijk en wat zijn de kosten? Een voorbeeld is een bedrijf dat constateert dat medewerkers regelmatig struikelen over losliggende kabels. In het plan van aanpak staat dan dat er binnen een bepaalde termijn kabelgoten worden aangebracht. Het is belangrijk dat dit plan niet in een la verdwijnt. Werkgevers moeten het actief bijhouden en aanpassen als de situatie op de werkvloer verandert, zoals bij een nieuwe werkplek, nieuwe machines of een toename van het aantal medewerkers.
De rol van medewerkers bij het beheersen van risico’s
Medewerkers spelen een grote rol bij het signaleren en beheersen van gevaren. Zij weten als geen ander welke situaties dagelijks voor problemen zorgen. Werkgevers zijn wettelijk verplicht om hun personeel te betrekken bij het arbobeleid. Dit betekent dat medewerkers of hun vertegenwoordigers, zoals de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging, inspraak hebben bij het opstellen en beoordelen van de RI&E. In de praktijk levert dit waardevolle informatie op die een werkgever zelf misschien niet zou opmerken. Iemand die dagelijks aan een lopende band werkt, merkt eerder op dat een bepaalde beweging steeds pijn veroorzaakt. Door die kennis mee te nemen in het beleid, worden maatregelen concreter en beter afgestemd op de werkelijkheid. Een veilige werkomgeving is dan ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Wanneer de RI&E herzien moet worden
Een RI&E is geen document dat je eenmalig opstelt en daarna vergeet. De wet schrijft voor dat werkgevers de inventarisatie en evaluatie regelmatig moeten herzien. Dit is zeker nodig als de werkomstandigheden veranderen. Voorbeelden zijn een verbouwing, de invoering van nieuwe werkmethoden, de aanschaf van andere apparatuur of een stijging van het aantal arbeidsongevallen. Ook als uit een inspectie blijkt dat bepaalde risico’s over het hoofd zijn gezien, moet de RI&E worden aangepast. Bedrijven met minder dan 25 medewerkers mogen in veel gevallen gebruikmaken van een branchespecifieke RI&E tool. Deze tools zijn goedgekeurd door werkgevers en werknemersorganisaties samen en zijn afgestemd op de risico’s die binnen een bepaalde sector het meest voorkomen. Zo wordt het opstellen van een deugdelijke veiligheidsbeoordeling ook voor kleinere bedrijven haalbaar.
Veelgestelde vragen
Is een RI&E verplicht voor alle bedrijven?
Ja, een RI&E is verplicht voor alle werkgevers die personeel in dienst hebben, ongeacht de grootte van het bedrijf. Zelfs als er maar één medewerker is, geldt deze verplichting vanuit de Arbeidsomstandighedenwet.
Wat gebeurt er als een werkgever geen RI&E heeft?
Als een werkgever geen RI&E heeft of een sterk verouderde versie, kan de Nederlandse Arbeidsinspectie een boete opleggen. In ernstige gevallen kan de inspectie ook het werk stilleggen totdat de situatie in orde is.
Wie mag een RI&E opstellen?
Een RI&E mag door de werkgever zelf worden opgesteld, maar moet in de meeste gevallen worden getoetst door een gecertificeerde arbodienst of een gecertificeerde arbodeskundige. Bedrijven met minder dan 25 medewerkers die gebruikmaken van een erkende branchetool zijn in bepaalde situaties vrijgesteld van deze toetsingsplicht.
Hoe lang duurt het opstellen van een RI&E?
De tijd die het kost om een RI&E op te stellen verschilt per bedrijf. Bij een klein bedrijf met weinig medewerkers en eenvoudige werkzaamheden kan dit een paar uur duren. Bij grotere organisaties met veel verschillende werkplekken en processen kan dit meerdere dagen of zelfs weken in beslag nemen.
Geef een reactie